00:00
Jy luister na kommentaar elke sondag aan tussen 8 en 9 op RSG.
00:09
Die staat wil boer en melk vereenstof, nog een ANC-lid, skel op die publiek en spanning in die Brix groepering oor die Midden-Oosten. Een propvol kommentaar wat voorlee. My gast is die politieke ontleder van Universiteit Pretoria, Ruilend Henhoed. Die ontleder kom is Marais en die politieke verslaggever van rapport, Davie Boonzaier. My klankregister is Bonkie Kosimoio en ek is Suzanne Paxton. Kom en daar!
00:38
Een ontleding van die weekse vernaamste nieuwsgebere.
00:53
Die hele week is die focus op die ANC wat sê ongeruimdhede op die verkiesingscommissie se webtheist het veroorsak dat die kandidatenliste nie behoorlik ingedien is nie. Die OVK hoefol daar was geen sinds enige probleeme nie en hulle het bewijse van hulle kant van die saak voorgelee aan die kieshof nadat die ANC een saak daar gaan maak het. Vanochtend berig al wat is, sondag korant is hier oor en dit wil voorkom of ANC lede te samen met die OVK die sekretaris-generaal van die ANC die keer bij name noem as die probleem vergeer,
01:19
Tesame met ander ANC personeel wat nie hulle werk gedoen het nie. Roland, wat maak jy hiervan? Het begin in die ANC, dit begin nie by die onafhankelijke verkiesingscommissie nie. En die oplossing van die probleem probeer die ANC en hy skuif na buiten. En dit is baie interessant as een mens gaan kyk na die reaksies. Anvankelijk was die houding van die ANC soos die sekretaris-general dit aangebied het. Hy het alles gedoen, alles was recht. die fout lewe by die onafhankelike verkiesingscommissie se sachte ware wat hulle gebruik het vir die registraties. Na mate al hoe meer mense begin praat en begin besef wat aangaan, is het baie duidelik dat die probleem binnen die ANC lewe, en dis nie een onlangse probleem nie, ons weet van in die verlede was daar soortgelijke kwesties, maar wat nou begin duidelik word, is dat daar in die woorde van die sekretaris-generaal nie een persoon is wat verantwoordelik is nie, Dit is een collectieve verantwoordelijkheid. Nou, ons weet in die verlede, as jy die collectieve verantwoordelijkheid, vooral binnen die context van die ANC, dan het jy geen verantwoordelijkheid of aansprekelijkheid nie.
02:35
En ek denk die belangrike kwestie hier is, dit lyk asof die ANC nou begin een uitkoms uit die reading uitzoek, sonder om te veel skade intern aan te rug. Die probleem is echter dat daar nou al hoe meer bewijse kom van manipulering van lyste, dat daar met opzet sekere name van luiste weggelaat is, dat dit gaan oor faktiegevechte en specifieke belange, daar word vooral hier verwijs na Gauteng, die Johannesburg situasie, en dan ook Etikwini en die Ooskaap sekere van die municipaliteiten, wat schijnbaar specifiek verband hou, Limpopo ook, met persoonlijke belange en faktiebelange. Wat dit natuurlijk baie moeilik gaan maak om die kieshof te oortuig dat hierdie sachte ware probleem van die verkiesingskommissie is. Ek denk die enigste werkelike verweer wat die ANC het, is die argument wat hulle gebruik, dat dit daartoe leid dat mense nie een kees het in verkiesings nie, of nie een genoegsame kees nie. Dat is een geldige argument, ons wetensheid Afrika historisch is die grondwet of biasensitief oor die recht om te stem die recht tot deelname.
03:46
Ek weet nie of die recht tot stem noodwendig die argument kan wees, as jy nie name op jou lijst het vir wie mense kan stem nie, want daar is meer as genoeg ander mense om waarvoor jy kan stem. So die ANC sit in een panari, natuurlijk onmiddellik krij mens weer die vraag oor leiderskap, disipline, organisatie en die vermoe om die partij te bestuur, baie duidelijk is daar baie meer die pluggende en groter probleme hier, as net een kwestie van paar name wat nie genomineer is nie. David, wat er areas word geraak en wat denk jy is die implikaties hier vir die ANC? Die grootste een vir die ANC wat my geraak word is Mangouwing en Bloemfontein.
04:29
Susan, waar daar basis geen proportionele kandidaten vir die ANC ingedien is. En ja, as een mens in agneem in 2021 het die ANC maar papier din meerderheid daar gekryf, want ek denk net oor die 50%, dan is hierdie eindelijk maar katastrofies vir die ANC. En die mens het ook in gedachte hou, die weet Bloemfontein is in die Vrijstaat, die Vrijstaat is die thuisprevinsie van Vakil en Belula, die ANC is de secretaris-generaal. So, ek denk hierdie is politisch nie een goeie tijd vir Vakil en Belula nie. Anner plek om doop te hou, is daar, ek denk, drie municipaliteite in die Oostkap, waar die ANC op gemakkelike meerderhede gehad het, maar waar die meerderhede nou in gedrang is, omdat daar ook die proportionele opwijkskandidaten netwendig ingedien is, en dan ook een paar municipaliteite in KwaZulu-Natal. Maar ek denk, van grotere krisis vir die ANC, eindelijk hier was, van die herkennings, wat Vakile en Belula die afgelopen week in persconferenties gemaakt het, wat net geïllustreer het, wat sy harwar proces hierdie eindelijk was, met die indien van hulle kandidaat te luister.
05:30
Weet, jy kan nie die argument maak, dat jy weet daar stalk technische foute geweest, by die OVK'se systeme, en die OVK ontkend het natuurlijk, maar as jy dan ook erkend, dat jy nie 252 van jou kandidatese idee-nommers kon recht kry nie.
05:44
As jy in vandagse sondagkorante word opgericht, daar is 51 van die partij sysvolgenaamde bergemeesterskandidaten, of wacht, soos hulle dit neem, dat ek het toch nie bijvroeg, die finaliste om een bergemeesterkandidaten te word, as het in een skoonheidscompetitie is. Sy name is nie eens op die luister nie, en dis nie weet, hierdie jy kandidaten nie, dis mense soos eerwaardel verrekensje kan nie, wat die aansies die goedheid hoop vir Johannesburg. Dit is Andili Lungisa, wat hulle gehoop het... burgemeesterskandidat in Nelson Mandela waar kan wees, dis die burgemeesterskandidat vir groot municipaliteit, die skapstad Paffelou City, Ensel Plaikie in Kimberlie. Dan moet jy jouself afvra, moet die mens eens een fout gaan soek vir die OVK? Die is eindelijk van net een ANC probleem. Kobus, hierdie laat my wonder in beide van die ander twee donna verwees, maar vir Kiele en Balula. Gaan hy hierdie kan oorleef?
06:37
Wel, ek dink het gaan vir hom een Suzanne baie moeilik wees. Ek dink as die mens net gaan kyk na die ANC wat het oor klomp jare gebeur, ek dink die ANC is baie minder georganiseerd as wat baie mense sou dink. En die hele ding van fakties en belange groepe wat gediend word, eerder as wat noodwendig die kiesers daarby te gedoen word. Ons lok onthou, in die verlede het hulle geslaag daarin om die uitstel te kry op die indiening van kandidaten, en ek denk hulle het verwacht, hulle gaan het weer recht kry. Meens en sinds is daar een groter verskyving aan die gang wat al met die vorige verkiesing begin het, en dit is dat die mens moet onthou binnen al die staatsinstellings, waarvan die verkiesingscommissie 1 is, was daar een baie, baie sterk sentiment proor die ANC. Dit het ek in my 17 en half jaar in die parlement het ek ervaar, en ek het alweer gesê, dit is verstommend hoe hulle hulle kaders op elke plekkie sit, om vir hulle die wit te dek, dat hulle nie, dat hulle goed nie dier die kraken val nie.
07:55
Hierdie duive my op een baie sterk verskuiving van sentiment, weg van die ANC, of baie minder sentiment, en die feit dat dit nou nie gaan recht krijg nie, en oor die selk kam geskeer word, as elke ander partij, denk ek, duif vir my verder op die verval van die ANC, nou, of vir Kiel en Balula noodwendig, die ondersputseldelf is een ander vraag, oor die jare het mens al gesien, dit gebeur nie, noodwendig nie, daar is nie noodwendig, werkelike aanspraak, vermoede, afhangene van hoe Fakili en Belula gepositioneer is binnen die ANC met sy kaders wat op die rechte plekke en kiesafdelings en pakke gepositioneer is, beteken nie noodwendig dat hy gaan die onderspuit delft nie, maar die groot vraag is eerder wat gaan die kiesers doen en as hulle ideatie van zak nie op die stembrief is nie, gaan die mense, waarschijnlijk nie net die PR schuif na ander partij, soos die EFF of die MK nie, dat hulle, dat in termen van die, die wijkskandidaten dit ook gaan doen, en dit kan werkelijk waar die val van die ANC, en allemaal van hulle wat klomp onbevoegde mense is, en van Kiele het ek nou al
09:18
geleer kent, des is minister van sport,
09:21
reis met thuis en al uit die bedinge, jy weet, dan weet ek nie of dit werkelijk om aan protofel gaan breng nie, want hy het een goeie pensioen. Dan, Roland, jy het ook bijvoorbeeld soe bekie daan geraak en dis hierdie fakties, jy weet, hoelang gaan dinge nog kan aangaan voor hierdie fakties alles uit mekaar skier?
09:44
Ek denk dit is die vraag wat baie lang al gevraag word en so ver kon die partij dit nog op een manier hanteer, soveel so dat hulle relatief voorspoedig kon oorleef. Ek denk wat ons nou begin sien is dat ons waarschijnlijk die einde van hy proces begin sien en die tekens daar is dit wat die mense wat vir die ANC stem begin doen. Oortijd het minder begin stem en nou sien ons die meningsopnames wat ons krijg die op een inploffing in die ANC systeen. En dit is waarschijnlijk wat nodig gaan wees om hierdie proces te beëindig. En dit is iets wat in die ANC ook al oorgepraat is, dat die partij waarschijnlijk, wanneer hy mag verloor, eers voorbij hierdie fase van sy interne belange, die individuele belange en die binnengevechte gaan kom. Want dan is daar nie meer iets oor om oor te beklui wat jy in jou zak kan steek nie. Dan moet jy kies Gaan jy die partijs belang dien en laat oorleef? Of gaan jy jou eie belang dien en kyk hoe ver jy kan kom?
10:48
Ons, dit lyk vir my, ons is bezig om jy einde van die pad te bereik. Darwin, denk jy dat die gebeure, die ondersteuners van die ANC, gaan beinvloed in verwele kies? Ek denk toch so, Suzanne, ek denk nie meer, kiesers is meer so verknoog aan die ANC, sinds wat hulle 15 jaar terug was nie.
11:08
Ek denk dat ons nog steeds, dit is moeilijk om die ANC systeem te breek, en vooral in hulle sterker area soos die Ooskap en die noorde van Limpopoe specifiek. Maar ek denk nie meer kiesers so verknoog soos in die verlede aan die ANC nie. En een gedeelte daarvan is een kwestie wat ons net geraak het, is die faktiegevecht. Ek voel die, dit is nie, ons moet nie van mekaar vrouw, wanneer gaan die faktiegevecht die ANC uit mekaar het begin skeer nie. Dit is reeds aan die gebeur, die bodem is bezig om uit te val. Ons sit hier met die situasie waar, die ANC te bang was om hulle kandidatelijste, het was vir hulle voorgesteld door een uitpresident gelemmer met klant die huisvoorzitter van die ANC's kieskomitee, dat hulle kandidatelijste die rest in februari van jaren moest afgehandeld hee. Maar hierdie voorstel, want hulle het gewee dat kom weer gemors met die indien van die kandidatelijste, soos ook in 2021 was, en toe hulle behu in dat die constitutionele of geredte stof word.
12:01
Maar die ANSI is een nationaal uitvoerende komitee, het gesê nie, dankie vir die voorstel, want hulle was bang dat al mense is wat nie op die kandidatenlijste gewet, die was al oorloop naar ander partijen toe. To die ANSI in augustus in Sainte in hierdie soerige geleentheid we gehoud, waar hulle burgemeesterkandidaten vir die metroministualiteit in die land verankondig, was daar op die nipper die topselewe besluit om het nie te doen, want hulle was bang dat die kandidaten wat in hulle ansoeke mislik het om burgemeesterkandidaten te word, dat ook sy oorloop naar ander partijen toe. nou, ek weet nie hoe jy partij bestuur is, daar jy altydig weerloopt in jy kom is, van amal wat, jy weet, hulle realiteit is net tot de paard, ek wil, indien jy nie jou positie krijg nie, loop jy nou maar gevinnig oor na een ander partij, die onsie is klaar bezig om uit mekaar uit te skeer oor vakse gevechte, dis nie jy so vir ons het waag nie, dis bezig moet gebeur soos ons jy so sit in gesels.
12:52
Die minister van Water en Sanitatie is in die moeilikheid na haar uitbarsting tegen die publieke PMI Madjudina, sy moes een gevestreerde gemeenskap te woord staan in die Kouga Municipaliteit in die Oostkaap, en sy het toen al gepraat en is die onthulling van een opgegradeerde pompstatie. Nou vir ons heeltemaal by die uitbarsting kom, hoekom is dit dat die pompstatie iets is om te veer? Is dit nie basis die dienslevering van antwoordelikhede nie? Koop ons.
13:15
En onthou, dit gaan oor die voorsiening van water, maar onthou, hulle maak een groot ding, selfs van, jy weet, gewoon een kraan opdraai, en wat, jy weet, selfs een pittoilet, en sykegoed, wat jare gelede al opgelost en uitgefarseer moet geword het. Maar ek denk, dit is ook een teken van die verval van die ANC, en onthou, as jy nie werkelijk iets het om te gebruik wat werkelike bewys is van jou prestatie en dienslevering aan mensen nie. Dan probeer jy hierdie klein goeie kies vat en jy probeer het so groot maak en jy probeer vir die kiesers wees maak dat dit wat hulle doen is eindelijk een geweldige groe ding en soos wat ek dink is wat Stuy of een van die ander wat gesê het is, jy moet vir ons weer een kans gees so dat ons hierdie goed kan rechtstel.
14:10
terwyl hulle oor die aflope 30 plus jare al die geleendhede gehad het om het te doen. Maar ek dink dit sluit ook an by wat ons nou net bespreek het en gehoor het by die ander twee panelede, en dit is hierdie typische arrogantie en skynheiligheid wat aan die gang is. Ek dink hulle probeer nog steeds kiesers, soos ons mooi in die kaapsel sê, vir een pop te vang. en terwyl kiesers baie meer, ek dink, ingestel is om alternatieve te kyk, al is het ook nou die EFF en die MK wat die kies, maar die ANC is nie meer die enigste kies nie, en ek bedoel die manier van die minister gedoen het is, oorskryt absoluut alle kriteria en standaard van goeie maniere en herkenning teenoor die grondwettelike rechte van kiesers. Nou, nou, as jy so raak, dan raak jy verbouwereerd. En dit is baie keer een resultaat van absoluut die wet verbouwereerdheid en dat hulle nie weet wat ek kan doen en dan grijp hulle so na strooialoms en hulle verwacht dat die kiesers moet so oningulig wees dat hulle hierdie basis gesnert moet glo en weef vir hulle stem.
15:27
Nou wat sy gedoen het net, behalwe nou die vloek wat onaanvaardbaar is, maar sy het waarschijnlijk een groot taktische fout gemaakt om dit teenoor gestremde persoon te doen.
15:40
en dit is al klaar laakbaar, en ek denk, dit gaan hulle, sikke goed gaan hulle dier te staan kom, maar onthou net, die minister is baie gewoende aan, selfs toest hy hoofd sweep geword het, to was ek nog in die parlement, en ek het myself gesê, nou, wat is haar prestatie, wat haar so goed maak, om een hoofd sweep te wees, en uit die aard van die saak, het het gegaan oor, faktiebelange en wie dien van wie, nie oor wie is die beste nie, of wie kan die beste mense oortuig nie, absoluut gaan oor faktiebelange, en onthou net die laatste ding rondom faktiebelange is, president Ramaphosa is in sy laatste termijn as ANC president, so hierdie hele dynamika
16:28
en totaal in al verander met die verkiesingscongres van die ANC, en die verkrimmeling en die instorting is uiteraard, en sê ek nou in die gang, en daarom grijp hulle na strooiehalemse oorals. Danwee, as jy moet interpreteer wat hier gebeur het, wat maak jy daarvan? Dit is een tweede ANC-lid wat so uitbarsting het, nadat die publiek nou vir hulle sê wat hulle van hulle denk. Kan die publiek vir hulle sê wat hulle denk?
16:53
Susan, ek dink, dit is een cliché wat ek nou gaan sê, maar benoude katten, maar ook benoude sprongen. En die ONCE is die benouder wat op 4 november gaan gebeur. Timmy Majedina, wat een lid van die publiekse maagvloek, sy is skokend en sy is heeltemaal terecht door die DAO in action en is over die etiekkomitee van die parlement aangeklaan. En ek hoop die etiekkomitee sal met die handel soos hulle moet. Maar dit volg twee weke noorde, Dada Morero, die ONCE is burgemeester Johannesburg, ook vir een inwoner daar gesê het, en meer gekryde toal, as wat ek nou sal gebruik, die twak praat. En in die selfde tyd, sien jy berichte van Gwede Mantash, die ANC-voorzitter, wat in Vredem Park in Johannesburg, in een oud-Anissa huis instap, en vir die vrou al nie afdreig nie, maar so of sy, jy is daarom gelukkig om hierdie huis vir die ANC te gekryd, en as jou kinders op sisse, jy moet in duid, as die ANC wat dit doen, So asof andere partijen nie soortgelijke beleide het, wat daarom vir jy die mense ook, jy weet, toelaas sal gee nie.
17:53
En in die selfde awesome kombucha ons, ween nie, die minister in die presidentie en sy stoere bondgenoot van president Cyril Ramaphosa, die ANC-leier, sy het hem aantrug vir die Johanne Universiteit van Technologie, het sy vir een voornemende kieser gesê, dat hy nie vir die witpartij die deal moet stem nie, want hylle wil een partij terugvang. Nou, dit is moest niet onsint.
18:16
Maar, omdat hierdie verkiesing is wat nou aankom, wat gaan oor plaaslijke regering en dienste lever, en die ANSI het geen rekord van dienste lever nie, is hierdie die type kieswerving met hulle nou doen, hulle wil het sy vrees in boesem dat jy vir hulle moet stem, een type witgevaartaktiek wat hulle wil aan kiesers verkoop, die ANSI is die bodem is dat hulle waardelijk word bezig om uit te val en Ek kan nie verstaan hoe die ANC denk dat hierdie type politiek kiesers gaan vertuig om terug te kom na hulle nie. Ek is iemand wat my kruisie moet gaan trek op 4 November en as jy my gaan afdreig om dit, dan gaan ek glat die my kruisie vir jou trek nie. Roland, kan het wees dat die ANC nie een veldtochtplan het nie en maar altyd nog staat gemaakt het op mensese loyaliteit?
19:06
ongetwijfeld het hulle nog altijd staatgemaak op loyaliteit, maar het ook staatgemaak op die aansien van die leiderskap. Nou, die aansien het in die afgelopen tweede kaart, is het redelijk ernstig achteruit gegaan, as gevolg van die gedrag van die leiders, wat op mense afgelaai is. Want ek denk, die probleme wat ons nou sien, is nie net een onlangse probleem. Dit is een oud probleem in die ANC, dat leiders van boe, genomineer word. Onthou die aanwijs van burgermeesterskandidaten was iets wat die ANC nog nooit gedoen het nie. Hulle het na die verkiesing aangekondig wie is die burgermeester van een stad, een metro of een dorp. Nou probeer hulle dit doen want hulle is onder druk van al die ander partijen en dit is een totale gemors as gevolg van die eie belange en so die manier wat hier gewerk word, ek denk maar nie die ANC's eie verlede is bezig om nou baie vannacht in taal en om baie vannacht te ondermijn. Dit is baie duidelijk dat die partijleiderskap totaal uitvoeling is met die gewone leeuwereld van Zuid-Afrikaners.
20:10
En hulle sikkel om antlang te vind, en hulle sikkel om een deurbraak te maak, en daarom die foute wat hulle maak, wat het vererger, maar wat eindelijk maar een bewys is van die probleem wat hulle meeset. Goed, net die na gaan ons voort met verkiesingssake bly ingeskakel.
20:28
Jy luister na kommentaar elke sondagaand tussen 8 en 9 op RSG. Welkom terug by kommentaar en die Fris van Pluster die afloppe naweek sy verkiesingsmanifest bekendgemaak. Die groot voelk is natuurlijk dienstlevering en kom as ek ons begin by jou jou indrukke van die partijse plannen.
20:58
Weet jy, ek denk, daar is in die afzicht nie vreselik baie niet vir my in dit nie, behalwe vir die feit, dat die vrydfront plus is vloeken, was maar nog altyd, om deel van die koalitie regering te wees. Nie dat hulle werkelijk iets het, om op hulle eie verkiesers te bied, myns insiens nie, maar dat hulle, by voorbaat sê, ons wil met die DA saamwerk. en met ander wat soort gelikt as hulle is, met die doel, dat die kiesers, wat andersens, meins en ziens, vir die DA, sou gestem het, vir hulle moet stem, so, so, jy weet, waarskynig een klomp opportunisme, wat daar is, waarskynig nie vreselik iets niets, in termen van, wat werkelijk dienste kan leveren, vir ander nie, dis natuurlijk verskrikkelijk makkelijk, as jy weet, jy sal nooit, alleen aanspreeklikheid hoef te aanvaar vir dit wat jy in die kiesers voorhoud nie. Ons moet eerlijk wees, hulle kans om alleen te regeer is, is seker maar nul. So die beste kans is om in koalitie met ander sterker partij te dien.
22:07
So ek denk wat die Vrijfront Plus probeer doen, is om te sê, jy weet dat hulle gaan georganiseerd wees, hulle gaan goeie dinge doen, dit wat mense wil hee, en politisch is het waarschijnlijk nie verkeerd nie, want as jy nie dit kan aanbied nie, dan moet jy nie in die politiek wees nie, maar ons weet ook dat dit is tot een groot mate afhankelijk van wie gaan hulle koalitie vernote wees, en wat gaan hulle substantieve rol binnen die koalitie regering sal nie wees, maar ek denk oor die algemeen, so hulle probeer, ordentlijke mensen krijg, daar is een paar goeie kandidaten wat ek gesien het, daar is een paar wat doofelachtig is, maar ek denk oor die algemeen goed, Maar niks wat my persoonlijk kan baie opgewonden maak om te sê, hulle kan waarschijnlijk nou een missepariteit op haar eie regeer nie. Gelaat nie dit nie, maar dat hulle duidelijk gaan proberen om verdere steenbaar idea af te neem, om so hulle relatieve sterkte van die positie binnen een koalitie beter te maak, is baie duidelijk wat hulle strategiek kan wees.
23:22
Danwie, waar is hulle baie sterk in die plaanske municipaliteit, en het hulle genoeg gedoen om met stoortuig om hulle te stem op plaanslijke regeringsvlak? Kijk, ek denk, een stadsraad waar die vrys en plis wil myk om baie goed te doen, is natuurlijk in Chani, as die mens nou onlangs in peilings kyk van organisaties, soos bijvoorbeeld die Social Research Foundation, en ek verneem ook die selfde deelse interne peilings, het verskil nie te veel daarvan af nie, dan is daar een doodwerkelike geleentheid vir die DOO en die Vryesom Plus om alleen saam daar te regeer, sonder die help van ander partij. Dit is een baie meer stabieler koalitie as wat ons die laaste vijf jaar in 2020 gezien het, waar vijf of zes partijen saam, je weet, saam, evenskielik saam moet werk, en allemaal sy beleid is nie noodwendig die selfde nie, en trek nie die selfde richting nie.
24:11
Wat vir my interessant was, visst nogal die raakpinte in die Vryesom Plus verkiesingsmanifest, tenwoordie met die deel as, en wat alwees, jy weet, ons is daar, as jy, as jy denk, as jy kieser denk, die deel as te brekerk, wat jy weet, kom, en jy is meer conservatief, kom, trek jou kruisie achter die vrouwis van plus, en ons kan saam met die deelregering regeer. So ek, dis beslist die eenstadsraad wat ek gaan dope vir die vrouwis van plus, dis klaar waar hulle die meeste verteenwoordigingsen niet, as Antoine, en 20 is die beslist die plek wat ek gaan doop, want hulle het ook een goede kandidat, een goede naam daar gesteld, as hulle burgemeesterkandidat en advokat by die spies, wat natuurlijk by die houter in spies, sy rechtspraktek daar was, en hy is ook een baie bekende rechtsverteenwoordiger van organisaties, soos Afri Forum, so ek hou vir 20 dop, maar dan natuurlijk ook is altyd Noordwest en in Bloemfontein, ek denk vooral met ons wat ons nou weet, die ANC en die proportionele kandidaten daar gesteld het nie, is bloemfontein, mangooong, is ook een plek om doop te hou.
25:13
En dan, ek denk dat die deel sal het rekening maak, ek hoop, ek denk, hulle hoop die Vrieshooplus doen wekie beter, ook selfs in die Weeskoppelse platteland. In die Weeskoppers stop je omlikke paar plattelandse municipaliteiten waar die deel in die Vrieshooplus reeds saamwerk. En as die mens kyk hoe goed Guyton McKenzie's Patriotic Alliance die afgeluipteid in tussenverkiesings in die Weeskoppelse platteland gedoen het,
25:38
Ek dink nie, dit is een partij met wie die DAO netwendig sal wil saamwerk nie, maar ek dink die Vriesomplits is een partij met wie hulle sal handevat. So, ja, daar is die municipaliteite wat ek tope vir die Vriesomplits in die komende verkiesing. Roland, hoe groot rol gaan Dr. Pieter Groene wat sy sukses as minister van correctieve dienst speel? Ek weet het is een nationale portofilie en een kwestie, maar denk jy dit gaan een inpak maak of kiesers vir die partij gaan stem al dan nie? En wat van die grootste uitdagings wees vir hulle in die verkiesing?
26:08
Weet nie of dit so'n groot rol gaan speel in die plaaslijke regeringsverkiesing nie. Ek denk wat dit wel belangrijk kan maak is, indien die partij besluit om een meer prominente deel van die veldoog te maak. Anvankelijk was hy totaal, die mense die indruk gekry, uitgeskyf, maar ek sien in onlangse plakate begin die gezicht van Dr. Groenewald en Dr. Kornijmulder saam op die plakate verskyn. En ek vermoed die partij het besef dat hy een groot fout gemaakt het om die veldoog net om die gezicht, want die Vrijdsfront bouw sy veldoog om die gezicht van Dr. Cornei Mulder. En ek denk nie dat hy die nodige resultate gebring nie. Dit hou natuurlijk verband met die spanning binnen die partij en die oorgang van leiderschap en die klompgoed wat binnen die partij gebeur het. Die groot krisis van die partij is dat hy moet een identiteit bouw wat uniek is maar hy kan nie optree, sonder om onmiddellik geassocieerd te word met die DA nie. En dit maak het baie moeilik vir die partij. Ek denk, dit is iets wat Dr.
27:15
Kornei Mulder baie meer sensitief oor begin raak het, en my sien dit in die type uitsprake wat hy maak, die in sy toesprake, hy is baie meer amper agressief, amper veneinig tegen die DA, as wat Dr. Groenewald bijvoorbeeld was. En...
27:31
so as we in die mens gaan moet sien hoe dit samenwerking voor en toe gaan beinvloed. Weet, as mens kyk na die bekendstelling van die manifest, dan die woorde wat Dr. Kornei-Mulder gebruik het, is a woke oppositie soos die DA. Nou, dit is natuurlijk nie taal wat in Zuid-Afrikase politieke context algemeen gebruik word, en dit kom met die Amerikaanse politiek uit. En die vraag is, tot wat er mate vind dit anklank by een breer basis van kiesers? Daar is natuurlijk een groepie getrouwe partijmense wat by wie dit gaan anklank vind. Maar ek weet nie tot wat er mate dit by een breer groep van kiesers anklank gaan vind. En dit is wat die partij baie duidelik sal moet doen. Soos wat die DA sy steenbasis moet groei, buiten die traditionele hiërarchie van kiesers, gaan die vrijheidsfront ook buiten die normale groep moet gaan as hy meer stemme wil werf.
28:24
Indien hy dit nie recht kan, gaan het een baie klein partij bly, kan baie belangrijk wees in een koalitiekonteks, maar nie noodwendig een partij wat so gaan groei en presteer, dat hy dominante invloed gaan word op sy eie nie. En ek dink dit is die uitdaging wat die partij het. En ek hoor wat David sê en stem saam met hom, dat Tswane's verkiesing waarschijnlijk vir die vrysfront plus baie belangrijk is. Maar selfs binnen die context van Tswane, dit gaan nie die partij wees wat noodwendig die grense gaan verskuif in termen van ondersteuning en die DA onder druk gaan plaas, die rekkie, dit kan wel die DA onder druk plaas, omdat dit stemme verdeel, want grootliks, as die mens gaan kyk na die kiesweike waar hierdie twee partij baie sterk staan, dan competeer hulle met mekaar. Of dit tot een mate gaan stemme verdeel dat setels verloor word is op die stadium dit kan daak hier en daar gebeur, maar ek denk nie, dit is die normale proces, wat die mens in uitspeel nie.
29:23
Maar dit maak vir die Vrijheidsfront plus, een moeilike verkiesing, en een wat die heel tyd gekyk moet word, na wat is my beladering, tot die verkiesing, wat meer kort termijn is, maar hoe beskerm ek my belange, en die geleentere, wat na die verkiesing moet kom, want jy kan nie al jou brug verbrand nie. En dit maak het vir die partij, een baie moeilike verkiesingsproces, en een moeilike manier,
29:48
om sy rol en sy positie te vestig. Interessante tye. Nog een partij wat Amal Doppau sê dat die laatste verkiesing in Nationale 1 wat voorbij is, is natuurlijk die IMCA-partij. En die geloof sikkel nou financieel, en dit kan ook sy verkiesingsveil toch in die wielerij. Die partij sikkel ook met benoemings vir burgemeesterskandidaten. Kobis, wat sien jy hier gebeur?
30:15
En ek dink, die aard van die saak, maak die MK geweldig staat, eindelijk maar op die persoonlijkheid van, van Treykip Zuma, en sy familie, en sy binnenkring, wat hulle vir hulle kan gee, dis nie verkelike, demokratische partij nie, want ek dink, ja, was al enige verkiesings, van enige leiders, of verteenwoordigers nie, mens moet onthou, die MK, as mens en ziens, het tot stand gekom, hoofdzakelijk uit, omdat hulle kwaad was vir die ANC leiderschap, en nie omdat hulle loontwendig met die ANC verskil nie. So ek denk wat die MK uit die aard van die saak probeer doen, en meer so in KwaZulu-Natal, wat hulle amper sy bakermateria is, is om mense wat Jacob Zuma goedgezint is, ongeacht of hulle ANC en of hulle MK is, om die mense te kry, om van hulle te ondersteun. Die feit dat daar nou probleme is met die indiening van luiste en van kandidaten, denk ek help hulle geweldig, want die boodskap is baie sterk. Ons is nie so uitgevang nie, ons het dit rege kry, en verkeerde en baloele aan die ANC is daar is getel.
31:29
Ek denk ook wel op die MK baie staat maak, is hulle hele strategie, om eindelijk die ANC van ouds, na waar hulle hinker te laat herleef, of hulle dit ANC gaan noem, en of hulle dit die nieuwe MK gaan noem, dit is een punt vir een debat daai, maar hulle het nie tot stand gekom, om het hulle in iets anders te werkelijk geloot nie, dit was meer een verskil met leiderschap, en het eindelijk maar die voorloper gewees, van die faktie vervalle wat daar nou is, en wat eindelijk die einde van die ANC beteken, of dit werkelijk waar, die uitkomst gaan kom waar, voor baie mense hoop, ek hoop nie so nie, want ek dink, dit waar voor die MK staan, kan katastrofies, vir Zuid-Afrika wees, meer nog, as wat die ANC veroorzaak het, so ja, ek dink die MK gaan goed doen, as geen twyfel nie, Vooral in Kwa Zorinataal, maar ook in andere provincies. Maar ja, dit is een groot stap en dit is een uitdaging voorbij van ons.
32:36
En hopelijk is dit ook iets wat kiesers gaan stimuleren om te sê, is ek gemakkelijk daarmee dat hulle in beheer gaan kom van my dorp, vooral met wat nou met die ANC gebeur het, of gaan ons anders te kyk na verkiesing en gaan my stem dat toch maar tel. Davi, denk je dit gaan invloede op hoe mense stem?
33:01
Man, die probleem, denk ek, met MK op die oomlik is, is natuurlijk, kijk, as jy wil gestem het vir goeie regering, denk ek nie, MK is het weinig die partij vir jou nie, jy praat nie van die partij wat gelei word, dier een man wat die president van Zuid-Afrika was toe staatskaping gedei het, het hoogteig gevier het, en verskui van die landse staatsentiteiten basis bankroot gespeerd. Dit gaan nou hier oor die politiek van persoonlijkheid, en vooral onder Zulu-kiesers, is Jacob Zuma baie gebod. Ek wil eindelijk nie, my meer geleerde panel hier oor, hoe is dit moendelik, dat die partij, wat sy leiderskap, eindelijk maar net die demokars is, daar word basis elke derde week een nieuwe secretaris-generaal aangewees, om eerlijk te wees, ek is bang, voor die einde van die gesprek is, ek of Ruilind, of Kobestalk, die volgende secretaris-generaal van die maand, So ek sal graag al weet, wat denk hulle, hoekom is daar die demokarspel, hoekom het dit nie enige effect op kiesers patroone wat betref MK nie? Hoekom bly MK kiesers so getrouw, lyk het aan die partij?
34:09
As jy kyk na peilings, meningspeilings, dan lyk het asof die partij by ver die grootste partij in KwaZulu-Natal gaan wees, maar dat hulle ook alleen by oor die metributisiteit die koe nie kan kry in derbeen.
34:22
ek kan dit nie verklaar nie, en ek weet nie of het net is, die kiesers wat nou vir MK stem, amal net kwaad is vir die ANC nie, want sekerlik is dat vir die kiesers ook ander opties, so dit is blij vir my nog maar een enigma, om eerlijk te wees.
34:41
So Roland, voor jy dat ek nou in die partij opgeslirp word, as die voorspelling van Davie, denk jy die type probleeme beinvloed enigszins een kieser wat een groot anhanger en ondersteuner van Jacob Zuma is? Dit lyk nie so nie, en ek begin dink die mense wat om ondersteun is half een meen tegen die realiteite van dit wat elke dag om ons gebeur. En dit mag wees dat baie van die mense eenvoudig afgesnui is daarvan,
35:10
of dat hulle doodeenvoudig so opgeneem is met die charismatise persoonlijkheid van hom as een leier, en ek weet as baie mense wat nou sê, hy is nie charismatis nie, hy het een soort charisma wat om een aantrekkelike leier maak vir een klomp mense, en dit het een etnise basis en een klomp ander faktore wat daarmee saamgaan. Maar ek denk as die mense gaan kyk na hoekom bly die partij relatief succesvol, en ek sê relatief, want ons praat oor Zuid-Afrika, een partij wat 15% steen krij, is skielik een van die groot vijf partij in die land. Maar daar is een klompie factor. Ek denk die eerste is die persoonlijkheid van die leier, en dan die ander persoonlijkheid. Hulle is allemaal baie controversieel, maar in een sekere context is hulle succesvol.
36:01
Hulle het allemaal vreselijk baie geld, nou maak je saak waar hulle dit gekry het nie, hy het een bepaalde aansien, hy is baie in die media, maak ook nie saak altyd, hoekom nie, en dit dra by tot hierdie beeld van hierdie partij, wat nie net een leier het nie, maar een klomp ander leiers het, wat nogal iets kan wijs vir die tyd wat hy spandeer het in regering en in die politiek. Anders is baie ander mense wat daar sit. Die ander dimensie natuurlijk is een hinkering na een verlede, een glorierijke verlede. Ons onthou, hierdie probleem kom een baie ver pad met die ANC wat in Kwaasulunataal oor een lang tyd begin sê en beleef het, dat hulle word gemarginaliseer en uitgesluit van die hoofdstroombeleid en besluiten en functionering van die partij. En ek denk hierdie is deel van die hinkering na iets anders wat beter was as dit wat mense nou beleef. En dit bring my by die derde punt wat belangrijk hier is, en dit is dat om vir MK te stem, is een stem tegen die ANC van Ramaphosa. Dis oos hoema dit verwoord.
37:10
Is nie een stem tegen die ANC nie, is een stem tegen die ANC van Ramaphosa. Met daar woorde, is een stem tegen dit wat gebeur het met die ANC en met Suid-Afrika wat absoluut onaanvaarbaar is, waar mense nie beter leven het nie, waar korruptie een groot probleem is, waar swak regering een groot probleem is. Nou, die probleem met die reprenkie is, MK gaan dit nie anders maak nie, want die probleeme wat ons nou beleef is tot een baie groot mate toe te skryf aan die mense wat in MK sit. Maar dis asof daar een muur is tussen die historische en die huidige begrip van die groep mense waaras sit. Maar ek denk dit is die kombinatie van faktore wat maak dat mense sê, maar MK is die pad om te gaan, want dit is wat ons altyd moes gewees het. En ons gaan terug gaan na die wonderlijke prentje wat ons gehad het, ongeacht hoe realistisch dit is.
38:09
interessante tyd wat, soos ek vroeger gesê het, vir ons voorlee met hierdie komende verkiesing. Blijn geskakel net die nacht aan ons voort met kommentaar. Jy luister na kommentaar elke sondag aan tussen 8 en 9 op RSG.
38:31
Welkom terug by die program en interessante voorblad van rapport, ook vandag natuurlijk, en dit is die week sien ons dat die waarnemendheid voornooi van die onderste poort biologische producte afteling, Dr. Jacob Madouma geskoors is. Die minister van Landbouw, Willioukamp, het aangevoer dat hy redes moet verskaf, hoekom hy nie geskoors moet word nie, en geloof is die redes nog nie verskaf nie, so hy bly geskoors, terwijl hy skrywe van die OPP die ronde doen dat Madouma terug verwacht word by die werk.
38:56
Die story is, dat die OBP meer as 50% se wins wil maak uit boere met die 1 stoffe, iets wat saai saakeliga en vrystaat landbouw lankel al sê. Koop, is jou indrukke van wat hier aan die gang is? Susan, ek denk, enigstijds byst dit, dat onder John Steenhuisen was, die mense redelijk in beheer, en was dit ook die grondliggende redes van Johnse openbare verskille met SAI, en Sakeliga, en TLE, so, waar Willi totaal anders te optree, en Willi baie meer begrip het, hy het die ooreenkomst met taan gegaan, hy gaan nie verder in die opzaak betrokken, hy is seker goed wat hy gaan doen, en uit die aard van die saak het achtergekom, die mense wat voor hy stel is om uiting daarin te gee, an hierdie politieke richting wat hy moet gee, dat hulle dit nie doen nie. Nou dis natuurlijk totaal en al onverskoonbaar, vooral in die tyd waar Bek en Klaus hier geweldige skade aan boere gedoen het, en in die toekomst. Dis nie die tyd vir uitbuiting nie, en dis eindelijk totaal onaanvaardbaar.
40:10
Ek denk wat Willi doen, wil die oukamp in die proces is, Hy verhoog natuurlijk die aansien van die DA, vooral met die komende verkiesing, geweldig baie. En onthou die meeste, al die boere wat hierder geraak word, is amal wat deel gaan neem aan die plaaslijke regeringsverkiesing. Nou behalwe die eenkant dat het politieke kapitaal is, maar ek denk net in die beginsels van wat Willi Oukamp doen, verhoog dit sy aansien, Onder vir al die landbouwgemeenskap in Zuid-Afrika. Welig baie. En ek dink dit gaan ook baie help dat die probleme werkelijk aangespreek word. Die groot probleem wat ek al die jare ervaar het met my doen en late met staatsdepartementen.
40:59
is dat daar word baie makkelijk gepraat van ontspreeklikheid maar daar word nooit dit toegepas nie en as willie kan recht kry om wel rekenplichtigheid af te doong en te sorg dat daar gevolge is, om nie die goed na te volg nie, denk ek, gaan het vir hom baie beteken, gaan het waarschijnlijk vir die DA veer in die hoed wees, en kan het hulle verseker help met die huidige plaatslijke verkiesing, maar ook met die volgende nationale en provinciale verkiesing. So, ek gee, ek sê kudos vir Willi Oukamp, dat hy optree en dat hy doen wat hy sê, en dat hy nie aan sy nees gelei word nie so, onder die huidige administratie van Willi, Denk ek ook die departement het baie meer relevant geword en lyk vir my, my perceptie is baie meer aanvaarbaar en geloofwaardig geword. En binnen politiek is dit natuurlijk geweldig belangrijk, want dit beinvloed die perceptie rondom die partie, maar ook die individue, so wel dan toe en wel gedaan en wil jy ook om.
42:05
Davie, ons het vroeger een gesien dat die landbouwgemeenskap gesê het, maar die departement is ons nie goed gesind nie. Is dit wat ons nou sien nog bewijs van so iets, dat het wel eindelijk waar was wat die landbouwgemeenskap gevoel het? Ek denk wat die OBOP-storie vir ons weis is aan, is dat die landbouwgemeenskap heel te mal terecht was en in die kritiek die afgedoor op een paar maanden
42:28
teenoor hoe die regering die back-and-closure crisis anteer is, maar ek moet met Kobe saamstem, ek prijs nie graag politici nie, ek werk met te veel van hulle, maar ek moet vir minister Oudkampie geef wat om toekom. Er was vinnige en doodwerkelijke optrede toe hy bewijse gekry het, dat hy hier potentieel probeer wensmaak is uit die nationale krisis, Ons het by regeringsbron gehoor dat Vlaikie Basters in die bedrijf het vir oukamp verlede maand genader met bewyser dat OBP bezig was om eendstof het in een veel hoore prijs in Zuid-Afrika te verspreide so dat hulle het uit die buitenland aangekoop het. Ek dink een eendstof dosis per bus is so 45 rand voor teenweging kluis hier, maar die verneemende hoof van OBP het die verspreider geloof aanruim die prijs tot en met 69 rand per dosis te verhoog om een winst uit die verspreiding daarvan te maak.
43:22
En toe minister Oukamp, die weet met die feite geconfronteer is, ek dink dis waar een mense moet prijs, want die mense word baie machtelik by die regeringsentiteite vastgevang in die omsloop, in die bureaucratie. Maar hy het blitswinig opgetred, die bewijse na die OBPRH toegevat en gesê, dit kan nie so aangaan nie, sy belofte aan kiesers was. En hy is die ambtenaar in die departement, wat moet rekenskap gee aan die publiek. en sy belofte was dat daar nie wens gemaakt sal word uit die krisis nie, en hy het vinnig opgetrede, vir die hoornemende hoornemende gescoors gekry, en ek verstaan, die onderzoek is ook een mandaat gegeen om blitsig afgehandeld te word, en ek geloof, dit sal ook so wees, ek hoor, dis binnen een kwestie van twee weke, wil minister Oekampen, moet die onderzoek afgehandeld wees, en openlik, en dit gebeur so min in Zuid-Afrika, soos dan te sien, dat ambtenarie wat bezig is om die publiek te rook,
44:16
verantwoordbaar gehoord wil optreden. Roland, is hierdie genoeg om die vertrouwe in die departement te herstel? Ek denk nie so nie, en ek denk die aanvankelijke punt wat jy gemaakt het, blijf staan, en dit is dat hierdie is een van die departementen waar ons die sterkste ons helhouding gesien het oor die afgelopen doekar is in Zuid-Afrika. waar daar kritische besluiten geneem word, waar optreden doodeenvoudig nie volg nie, waar daar beloftes gemaakt word en daar gebeur net niks nie. En ek denk wat dit demonstreer is nie net die feit dat die koste verhoog is nie, maar dat as gevolg van die druk wat geplaas is, het eendstoffe ingekom en volgens die berichte vir weke op die lichavens gestaan, dit kon nie verspreid word nie, omdat dit nie die prijsvaststelling nie gedoen kon word soos wat dit veronderstel was om te wees nie. Nou, daar is verskillende dimensies hier aan, die ene is die manier wat dit hanteer word, wat vertraging skep, en dan die feit dat alle eendstoffe moes onderste poort toe gaan.
45:19
So, een baie duidelijke departement, of een gedeelte in elk geval, wat probeer het om een baie sterk centrale beheer oor die proces te bou en uit te oefen, en dit natuurlijk tot nadeel van die bekamping van Bek en Klauw en tot nadeel van die landbouwgemeenskap in die Bria.
45:37
En daarom is hierdie so belangrike optrede. Misschien nie dit, en ons moet nie dit in isolatie sien nie. Dit is die patroon wat ons sien in departement na departement na departement, waar jy een ondermijning kry van sekere ministers, ons sien dit by onderwijs, ons is dit gesien by communicatie, waar sekere ministers geteken word, dier ambtenare ondermijn word, en as jy nie die bel am ons betijds kan identificeer en uit te skakel nie, dan word jy as minister die slagoffer van daai proces. Nou, of dit die bedoeling was van hoe hier die regering van nationale eenheid saamgestel is met oppositie ministers en senior A&C kaders wat ontplooi is, weet ek nie of dit noodwendig bedoel was om te gebeur wat nou gebeur, en my is baie duidelik dat dit onwerkbaar is wat nou gebeur. En ek denk die ministers wat suksesvol behaal wat die moed het om baie vannacht op te treeën, soos wat minister Willioukamp nou gedoen het. Ek denk hulle verdien die ondersteuning en die loof wat hulle krij, want het is nie makkelijk om dit recht te krij as dit die type omgeving is waarbinnen jy functioneer nie.
46:44
En jy moet een mens onthou dat die departement het nie skielik onder een nieuwe minister iets anders geword nie. Hy is nog steeds ingebind in die ANC-strukture, hy is nog steeds ingebind in die senior leerskap van die ANC, soos wat ek verstaan ook selfs die vorige minister, wat nog baie sterk invloed daar het oefen. En dit maak dit baie riskant vir minister soos Willy Oukamp, om so vinnig hier die optrede te neem, maar dit is waarschijnlijk hoekom dit so belangrijk is, want hy druk sy stempel af, en ek denk die ondersteuning wat hy uit die landbouwgemeenskap en in die breek kry, is vir hom ontzettend belangrijk, want dit maak dat daar twee keer gedink gaan moet word, vir jy sommene tegen die minister gaan begin optrede.
47:31
Die feit dat hy baie duidelik communikeer en dat hy baie openlik oor hierdie goed communikeer, is ontzettend belangrijk. Goed dan, daar is thans ook groot debat aan die gang oor die Lex Libertas witkruisproject in Washington. Die kampe wat het ondersteun, die wat dink dit reflecteer nie, die werkelijkheid nie. Vandaagse artikel daar in de rapport vraag, paar kritische vraag, hoe kom die project en wat beoog word daarmee en of ons rechtig wil hee dat die VSA moet dink dat witmense vervolg word in Zuid-Afrika, Dit is wel die schrijver Rudi Swanepoel in die heel eerste sin skryf, dat hy nie ontken dat die geweld door mens in die land een groot probleem is nie. Koobis, die eenvoudige manier waarop ek nou geskryf het, jy weet, is nou net letterlijk om tyd te bespaar, maar het reflecteer nie die complexiteit van die saak nie. Hoe interpreteer jy hierdie debat en gesprek wat thans aan die gang is hierover? Suzanne, mesme natuurlijk, jy kan het of...
48:26
binnen een silo benadering bekyk, wanneer het net na die probleem, en hoe hulle daarna kyk, of jy kan probeer holistisch daarna kyk. As jy net uit die silo oogwind uit is, onthou wat hulle dit ook al noem, Lex Libertas dit ook al noem, uiteindelijk moet dit een politieke implikatie hee, het sy by die maak van wette, of die afdoeing van wette, of je weet, politieke ambities, hier of in die buitenland, waar ook al, ergens het dit een subjektieve agenda wat gevolg moet word, wat nie noodwendig verkeerd is nie, maar dit kan ook verkeerd wees. Ek denk hulle poging is om soveel as moendlik focus te plaas op dan nou primair die moord op boere en hulle gesinne, maar dan word het die sachte teikens en die staat eindelijk hoopeloos te mindoen aan dit, maar ook aan ander moord en verkrachtings en alle type goed. Ons weet, het is die kriminele hoofdland, wil ek kan pas sê, in gebied, in groot dele van die wereld.
49:36
Maar, ek dink, ons moet, as ons hierdie goed holistisch kyk, dis natuurlijk baie moeilik, want elke organisatie wat uitgaan, het een of ander doel, wat hom onderscheid van die ander, en ek sê altyd, mense, mense, mense moet nie so seer baie kritiseer nie, jy moet eerder besluit, oor wat is jou reaksie daarop, wil jou reaksie wees, om hulle recht of verkeer te bewys, of wil jy wees, daar is een ander, kant aan hierdie saak, en ek dink, een mens moet gaan wees, hierdie kant aan die saak, is nie so, so ekstreem, soos wat hy dit doen nie, ons weet, daar is nie, wat is genocide in Afrikaans, volksslachting in Zuid-Afrika nie, maar, dat dit gebruik word, om die, om die focus te plaas, op eindelijk die onvermoe van die staat, om die grondwetelike verplichte na te kom, om die veiligheid en zekerheid van mense in Zuid-Afrika te verzeker, hulle kan nie dit mee doen nie, dit is een onwilligheid om dit te doen, dit is een onvermoe om dit te doen, en hoe meer jy krij dat die staat nie sy grondwetelike rol en plichte nakom nie, en daar is nie, en daar is nie
50:56
aanspreeklikheid nie, en dit sloos nou in die verkiesing sien, of daar wel gaan wees, maar as het nie daar is nie, dan gaan jy natuurlijk, baie meer, van hierdie randorganisaties, kry, wat hulle eie, agenda drijf, recht of verkeerd, en dan hang het ook af, met wie hulle praat, want op hierdie stadium, weet ons die, die Trump administratie, is redelijk ontvankelijk vir dit, en hulle redelijk sympathiek teen oor die mense wat, hy weet hier, hulle profiel wat hier uitgebouw word, en of allemaal daarmee saamstem, is nie so belangrijk nie, maar oor wat Lex Libertas wil probeer doen, en het gaan nie oor dat hulle wil Zuid-Afrika te naakom, of omdat slecht lyk nie, maar het gaan oor hierdie politieke bestel, denk ek, wat die mense totaal in al vaal, en ja, so ja, ek kan net een rol te speel, jy kan nou sê, hoe ethisch is dit, om op sekere goed te focus, maar mys moet onthou, daar is baie ander organisaties, wat jy op baie ander goed focus, en bijvoorbeeld glat nie, op hierdie goed focus, wat leks te word, daar is nou op focus nie, so ek is altyd baie versichtig, om te
52:18
kritiek te wees, want my doel is altyd, en my vraag is altyd, okie, hoe kom doen jy dit, wat gee aanleiding tot dit, is het om geld te maak, dan veroordeel ek het, en subjektief veroordeel ek het met alles, maak die saak hoe gerechtverdig jou saak kan wees nie, maar as het gaan oor die grookter bedreiging en die grondwetelike verval wat daar plaas vind, dan sê ek, dalk help alles saam, Ek wil eindelijk die soegenaamde ooreenkomst tref met wat in die politiek gebeur. Ons het altijd gesê, die mense stem vir die ANC, kom wat wil. Toekom die EFF eers en die MK. En hoewel ek gelat hier met hulle saamstem, het hulle een ding gewys, vir die kiesers gewys, daar is ander alternatieve ook. En Jaakine drijf sy eie agenda om sy...
53:15
mishoop so groot as moendelik te maak waarop hy kan staan en so vreselik moendelik gesels kan doen. So Lex Libertas is net nog een van dit en dis nie noodwendig oneertes nie, is nie noodwendig verkeerd ook nie. David, is dit opportunistisch omdat die Trump-administratie ontvankelijk is of is hierdie een manier om die focus te plaas op die geweldsmisstand probleem in die land? Wel, ek hoop dit is die laatste optie wat jy nou genoem het, en dit nie die eerste optie is nie.
53:43
maar dat Lex Libertas op die oomlikke sympathieke oor in Washington het, is beslis. Voor my gaan dit nou maar beëindig gaan oor die uitvoering hiervan, en ook die tijdsberekening van die uitvoering. Je weet, vind het, wanneer die volgende paar maanden plaas, wanneer die repriekene nog beheer het oor beide die senaat en die huisvindende verteenwoordigers, weet, dan het hier al een baie groter sympathieke oor daar in Washington, Lex Libertas, maar vind het al na die mediumtermijnverkiezing plaas, sê nie maar die republikeine verloor beheer oor die senaat en of die huisvangverteerwurgers, dan sê die mens goed sien, nie weet hoe succes voor die project gaan wees, maar ek denk, Koebe is die situatie baie knap opgesom, en ek hoop, ek hoop van harte, dit is nie opportunist, dit is my nie, en dat dit werkelijk waar een veldig is, om die focus op die slagoffers, en, en, jy weet, misdaad in landelike gebiede te plaas, wat ek denk, een prioriteitsmisdaad in Zuid-Afrika moet wees, in die sin,
54:41
van hoe disproportioneel een moord op een boer en een familieboerderij die impact wat dit kan neemt op die groter ecosysteem in die land. Roland, hoe anders as drastiese opdrede gaan die regering dat beseef dat mens in die land vir die levens vrees? Dit is een baie goeie vraag en ek denk dit gaan na die kruks van die probleem wat ons in Zuid-Afrika uit en dit is dat ons een groot probleem het met misdaad en ons het een groot probleem met geweldsmisdaad.
55:09
Dit is een baie komplekse probleem. Dit is nie net een plaasmoord probleem, soos dit genoem word nie. Daar is vele dimensies daarvan. Ek denk die een element die van waarvoor die mens baie voorzichtig moet wees, is die emotionele grondslag waarop die debat op begin ontwikkel. En die debat wat een baie specifieke, baie eng focus begin krij. Nou dit is natuurlijk nie dink ek in die belang van Zuid-Afrika om dit so te doen nie, is ook nie uitwendig in die belang van mense wat noodwendig beskou word as sou hulle deel van die kwestie wees nie. Die uiteinde hiervan is net, en ek dink my so met realisties wees, die oplossing vir die probleem leen nie in Washington of enig ander plek in die wereld nie. Dit leen Zuid-Afrika. Nou daar is my frustratie oor die hantering van goedie by ons, maar uiteindelik gaan dit op plaaslike bodem, binnen die Zuid-Afrikaanse context, aangespreek en met oplossings moet gekom word. En ek sê nie dat dit genoeg aandag kry nie. Ja, daar word verklarings gemaakt, daar word regemente van verskillende kante af en verinterpretaties gemaakt, maar die kruks van die probleem kry nie aandag nie.
56:25
En dis my baie interessant, dat een van die meer nuchtere uitsprake wat ek in die afgelopen tijd gehoor het, die oor is van minister Willie Oukam wat al hoe meer begin sê, maar hier is deel van die breer probleem in die landbouwomgeving. Die kwestie van veiligheid, plattelandse veiligheid en beveiliging. En dat daar al hoe meer druk kom ook vanuit sy geledere en mense met wie hy praat op die Suid-Afrikaanse politiedienst. Want dit is waar die eerste fase van hantering van hierdie probleem lewe.
56:59
So die neem van die ding Washington toe kan in een bepaalde context vir een bepaalde groepering voordelig wees en ek sê nie die groepering is net noodwendig Lex Libertas nie. Het kan breer wees as dit. Maar het gaan nie die probleem oplos nie. Ons sit in Washington met een baie vreemde type politiek wat Op een vlak lijkt het alsof het vreselik bemoeienis maak met Suid-Afrika, maar as ons bekie het afstand skep, dan maak het nie rechtig bemoeienis nie. Trouwens, Suid-Afrika is deel van die probleemkinders van die wereld in daai sin wat gestraf word. En nou, ons bevind ons in, eindelijk in baie goeie geselskap, saam met Canada en Brazilië en Australië en die hele klomp ander. So as moet versichtig wees hoe hierdie aangebed word in die context van Zuid-Afrika en die VSA sy bilaterale betrekkingen en wat werkelijk daarmee bereik kan word. Ek denk daar is beperkte voordele daar en daar is een beperkte termijn wat dit moetwendig tot enig iets kan lei en aan die ander kant van die reproces gaan dit in Zuid-Afrika terugkom en dis waar dit aan teer moet word.
58:13
Kom, ons gaan wel na Nies in die buitenland toe en die BRICS roepering het tijdens die eerste dag van die BRICS leisgroep vergadering in New Delhi en India resolusie aangeneem om die maximum opzichtigheid toe te pas met saken in die Midden-Oosten. Brian, ek gaan met jou begin hier. Wat is die uitdagings vir die groep op die oomlik om consensus oor meeste goede te kan bereik daar? Ja, maar interessant. Ons sien dit toeneem en dit in Zuid-Afrika ook gebeur met die G20-beraad wat die verklaring uitgereik word aan die begin van die
58:43
nie aan die einde daarvan nie. En ek denk dit sê vir een mens, hoe moeilike proces dit was en hoeveel spanning daar is, ook binnen die BRICS geledere. En die uitdagings natuurlijk is binnen BRICS, die baie uiteenlopende groep van state wat nou formeel betrokken is by BRICS, as ek een vinnige voorbeeld kan noem, jy sit met Saudi-Arabie en Iran, wat eindelijk maar indirekk in die oorlog met mekaar gewikkeld is, Iran wat dier lopend aanvallen uitvoer, jy sit aan die seidekant van so Arabie met Indiemen en Saudi-rebelle wat dier Iran gefinansier en voorsien word van wapentuig wat in die oorlog met Saudi-Arabie is. Jy sit met Indie en China wat geweldige problematiese verhouding het, het gaan die afgelopen tyd so klein bykie beter, maar dit is nog glad nie een goeie verhouding nie.
59:34
so dis die realiteite van Brix, dan as jy van buiten daarna begin kyk, dan het jy die VSA wat baie druk uitoefen wat anti-Brix is, en wat Brix beskou as anti-amerikaanse groepering, wat natuurlijk baie sterk ontkennis dier Maudie, wat nou die gasheer van hierdie beraad was, so dit is een moeilike proces om as gevolg van interne en externe faktore by die type verklaring te kom, wat eindelijk op die oppervlak nie te slechte uitkomst van die beraad is nie, alhoewel dit vooraf beonderhandel en vrygestel is. Maar ek dink wat vir mens wees hoe moeilik dit is, is alles wat nie deel is van daar die verklaring nie. Daar word glad nie na Rusland en Oekraïne verwees nie. By die vorige twee breeksberade is dit baie duidelik uitgewees en is Rusland veroordeel. Hierdie keer is al stilgeblei oor Rusland. Die een belangrike verskil is dat Poetin was self in persoon teenwoordig. Dit is die eerste keer wat hy in een baie lang tyd wat hy in persoon die type beraad bijwoon.
60:42
Ek denk dit duiver een mens aan, dat hy waarschijnlijk onder meer druk is, maar dat hy ook meer thuis voel, voel dat hy meer antlang gaan kry. By die, vooral die nieuwe uitgebreide groepering wat Brix nou geword het. Maar, en dan natuurlijk interessant die rol van Suid-Afrika wat in termen van sy verklaring, onverbonde is, maar in termen van sy optreden, sien ons baie ver daarvan is, wat baie gemakkelijk, met Rusland en Iran, op die verhoog was, ondersteen het, wat hulle in baie opse gesê het, en dit let een mens toch wonner, en die contrast van my daar is, hoe premier Maudie, die positie hanteer het, want hy is een bondgenoot van Rus, of hy het goeie betrekkingen met Rusland, baie goeie betrekking met Washington op die stadium, hy het ook betrekking met Iran, en toch het hy dit recht gekry om die beraad aan te bied op een manier wat Indiëse belange nie aan die een of die ander ondergeskik gestel het nie.
61:47
Hy kon het recht kry om door die hele beraad Indiëse posiesie af te verskans as een regering wat met allemaal kan omgaan en met allemaal kan saamwerk, solang dit sy eie belange dien.
62:00
En ek denk, dit is die context wat die mens moet gaan kyk na wat daar gebeur. En waarschijnlijk een voorbeeld van hoe dit gedoen kan word en op hierdie stadium gedoen behoor te word. Davie, hoe belangrike rol gaan hierdie groep nou speel as mys kyk na geopolitiek wereldwijd? Wel, ek denk het hang af, Susan, is maar juist hoe die verskille
62:24
binnen die groepering eerst uitgesorteerd word. Alhoewel nou nie die afgelupe naalwek by die Brieksberaad sterk uitgekomen is tegen Ruslandse oorlog in Oekraïne. Het Narendra Moudi, die eerste minister van India, wel verledewek ten kopie kanlein van een of ander konferentie in Shanghai gewees, het hy redelijk sterk uitgevoerd tegen Poetin en Poetinse oorlog tegen Oekraïne. Waar hy vir hom gesê het, en ek dink as in hierdie spreeks word, slechts jy kan hierdie oorlog beëindig.
62:54
Ek het al gedink dit dek al vir die tafel vir die andere Brixenote, om ook sterker hierdoor uit te kom, want die land soos in Amerika is, ek voel hulle, hulle raak me redelijk keelvol vir die oorlog, en hulle land het al direct in geslaam vir 6,5 jaar, wat die oorlog in die Oekraïne voordier, sonder die vooruitzicht, dat daar enigszins die oorlog op einde kan staan. En ek het al gedink dit dek die tafel vir die andere lidlande, om sterker uit te kom hierteen, en jy weet, president Ramaphosa, ook iemand wat ek nie graag prijs nie, maar uit verlede jaar het daar die lys van 400 vermiste kinders uit Oekraïne, het hy aan Poetin gaan oorhandig, en ek gedink dit was sterk optrede, en toe wonder ek vir die sterk uitspraak van Maudie, dat vir my pose die geleentheid geef, ook bykie sterkere ten Poetin uit te kom, maar nou ja, ons president is maar een konflikt-averse persoon, en dit het uiteraard nie gebeur nie, en ek moes nie my as om opgehou het nie, en hier sit ek nou persoondag,
63:51
En bloes. En wonder oor hierdie goede. Kofis, gaan die rest van die wereld die BRICS groepering ernstig opneem, as hulle nie harder praat oor wat bijvoorbeeld in Rusland en Oekraïne gebeur nie? Selfs intussen Iran en die VSA nie? Ja, Suzanne, mis moet onthou, binnen politiek, en hierdie is die breed politiek en internationale politiek, gaan het in baie gevallen meer oor die percepsie as oor die feite.
64:18
Nou, die perceptie is, myns en siens, dat Brieks nie noodwendige, uniforme groep is met die selfde belange nie. My sien baie, baie konflikte binnen die groep, Je weet, president Ramaphosa praat van hoe die minerale en hulpbronne van Afrika hier moet ware toegevoegd word en uitgevoerd word. Maar die grootste skuldige partij in China sit samen met hem op die tafel. So, je weet, dit gaan amper oor wat is die werkelike identiteit die en die doel van Brieks, en in beide gevalle krij ek die perceptie, dit gaan meer oor anti-Amerikaans, anti-Westers, anti-Nafu, anti-Europees, en nie, as wat het pro iets anders is, en as daar nie een gemeenskapelike sterk pro is, wat die lande kan bevoordeel, en voor al hulle mense nie, dan wonder een mens, je weet waar, hierdie groep, met die grootse respect, sien ek een massa skynheiligheid, waar mense sit, en eindelijk hulle eie doelwitte nastreef, en amper breeks as voertuig, of as groep van nittige idioote gebruik, om by hulle belange en hulle doelwitte uit te kom.
65:38
Natuurlijk gaan het oor werelddominatie, en natuurlijk gaan het oor China versus Amerika, ironies genoeg die twee lande wat mekaar die meeste nodig het, en nie sonder mekaar kan klaakom nie. Maar het gaan oor hierdie werelddominatie.
65:57
Een mens vraag amper binnen Brix, tot watte mate is daar self aanspreeklikheid, en ek denk die die vorige paneerlede het eindelijk aangespreek, dat daar is nie self aanspreeklikheid, self evaluatie nie, self kritisering nie, so ek dink nie, hulle moet vreselijk baie verwacht, dat die wereld vir hulle gaan sympathiek wees nie, die lande wat nou nog buiten hulle sta nie, want elkeen wat binnenstaan, mens en ziens het een subjektieve rede, hoekom hy daar is, en eindelijk om net een mechanisme te gebruik, om een persoonlijke voordeel te kry, vir hom of vir wie ook al anders is, as wat het vir die groep is, soos wat een NAVO aanvankelijk was, of soos wat die, jy weet die, die, die, na, vooral na die Tweede Wereldoorlog, waar dit gekom het, een mens krij nie die gevoel nie, en in tussentijd is Afrika bezig om te verval, en uitgebuid te word, hier, vooral China, maar vooral van die ander lande ook, en elk enig van die lande wat in Brexit, sien ook die sterk positie van bijvoorbeeld China, en nie een van hulle, Rusland ingesluid, wil die onderdane van spreekwoordelike onderdane van Sina word nie.
67:25
So elke ene het een subjektieve rede hoe kom hy daar is. Ek sien het een klomp naiviteit van bijvoorbeeld ons eie regering en sy ambtenare. Dat hulle treen nie noodwendig in die belang van die land op nie, maar hulle treen die belang van sekere die ANC op specifiek, sekere partijen, maar ook individueen, om soegenaamde nalatingskap daar te laat, want jy weet, as jy streng kyk na wat is in Rusland en Oekraïne gebeur, is my opinie, dat die meeste oud-ANC's het een sterker geografische band met Oekraïne, die grondgebied, as wat die met Rusland het.
68:09
want dis waar die meeste van hulle opgelees, dis die meeste van hulle, waar hulle blootstering gekry het, en nie noodwendig in Moskou, of in die moderne Rusland, so ek dink, hierdie groep gaan bly, maar ek kan nie sien, dat hulle vreselik nieuwe lede gaan bykry, wat thans bijvoorbeeld in die Europese Unie is, of na by die Europese Unie nie, of na voor is nie, so jy weet, dit is een snaakse ding wat kom, en ek denk tot een mate, gaan dit vir ons lelijk aan die hakskeen buit, mens moet onthou, dat nie een van hierdie lande, is werkelijk een land, wat vir ons buitenlandse valita inbring nie, ons doen die grootweersigheid moet van hulle, soos bijvoorbeeld Sina, maar ons het een handelstekort, En solang jy handels tekort het met lande, betekene dit kost veel geld, en het neem economische geleentied en werk weg van jou mense, en dit is ongelukkig wat ons ervaar, en ons focus nie op waar het die beste belang vir ons mense is nie.
69:15
So ek dink, afhangere van wie in die toekomst gaan regeer, of dat meer conservatief is, wat gaan gebeur met die volgende Amerikaanse administratie, wat gaan gebeur met Indie, wat een baie, baie sterk en dominante internationale speler word, en ek denk jy, hulle wil die soegenaamde onderdane van Rusland, China, en Brazilië wees nie, so hulle wil die dominante land wees, en hulle het, Kalkien het baie, baie sterk punte so, so ek weet nie,
69:46
En dit was kommentaar vanavond, my gasten was die politieke ontleder van Universiteit Pretoria, Roland Henwood, die ontleder Kubis Mare en die politieke verslaggever van rapport, Davie Boonsaier. My klankregisseer is Bongi Kossi Mooiou en ek is Suzanne Paxton.